Deze maand is het precies twintig jaar geleden dat Delta Air Lines begon te vliegen op Amsterdam. De introductie van de route Atlanta-Schiphol markeerde het begin van een succesvolle samenwerking, die Delta nog lang wil voortzetten.

Het reilen en zeilen van Delta Air Lines in Nederland is sinds april van dit jaar een van de verantwoordelijkheden van Perry Cantarutti, die is benoemd tot senior vice president Europe, Middle East & Africa (EMEA). Een omvangrijk gebied met grote onderlinge verschillen, bevestigt hij. “Ik ben bezig met het in kaart brengen van wat er speelt in mijn regio, door veel lokale kantoren te bezoeken, zoals in Duitsland, Ghana, Israël en Nederland.” Hoewel Cantarutti gestationeerd is in Atlanta, waar het hoofdkantoor van Delta Air Lines zich bevindt, stuurt hij de regio EMEA aan vanuit het Air France-hoofdkantoor op de luchthaven Parijs Charles de Gaulle. “De reden daarvoor is onze nauwe samenwerking met Air France-KLM op de transatlantische routes. Ik ben namens Delta medevoorzitter van het ‘steering committee’ van de joint venture, die sinds mei 2009 van kracht is. De vertegenwoordiger van Air France-KLM in dat comité is gevestigd in Parijs. Om de gesprekken en besluitvorming over de joint venture te vergemakkelijken, is besloten dat ik de regio EMEA vanuit Parijs ga managen.”

De anti-trust aanvraag voor de joint venture op routes tussen Europa en de VS betrof aanvankelijk vier partijen: Air France, KLM, Delta en Northwest. Delta nam in 2008 echter Northwest over, waarna het een drietrapssamenwerking werd. De samenwerking moet vanaf 2011/2012 jaarlijkse synergievoordelen van 12 miljard dollar op gaan leveren. De joint venture is gesloten voor tien jaar en staat de deelnemende partijen toe om samen te werken op het gebied van sales, marketing, inkoop, handling en IT op de transatlantische routes. “Twee bilaterale relaties komen samen in de joint venture: die tussen KLM en Northwest en die tussen Delta en Air France,” zegt Cantarutti. “In de eerste paar maanden na de ondertekening van de samenwerking hebben we ons beziggehouden met basale huishoudelijke werkzaamheden, zoals het op elkaar afstemmen van de organisaties. Vanaf de zomer van 2009 zijn we met de daadwerkelijke invulling van de joint venture begonnen, onder andere door gezamenlijke revenue & pricing teams samen te stellen. Zij zorgen ervoor dat de corporate markt één Air France-KLM-Delta contract kan afsluiten, zonder dat daarvoor drie partijen moeten worden geraadpleegd. Deze contracten sluiten we ook al in Nederland af met het reizende bedrijfsleven. Verder hebben we onze vluchtschema’s op elkaar afgestemd. Zowel KLM als Delta vliegen bijvoorbeeld vanaf Atlanta naar Amsterdam. De vertrektijden waren vrijwel tegelijkertijd. Die hebben we uit elkaar getrokken, omdat dat qua aanbod richting de passagier gewoon logischer is.” Volgens Cantarutti blijft de samenwerking op de transatlantische routes niet beperkt tot Air France-KLM en Delta. Ook Alitalia zou deel willen nemen aan de samenwerking. “Daarover zijn we in gesprek met Alitalia, die in de nabije toekomst mee zal doen met de joint venture. Italië is voor ons een interessante markt om dekking te hebben. Alitalia is goed bezig met het opbouwen van Rome als hub en heeft een uitstekend netwerk naar onder andere de oostkust van de VS. Delta op haar beurt bedient vanuit de VS meer steden in Italië met non-stop vluchten dan welke andere carrier ook. Alitalia kan daarvoor het feederverkeer verzorgen.”

De verschillende markten die Cantarutti onder zijn hoede heeft, zijn verdeeld in twee categorieën. Nederland valt in de eerste categorie. “Dat zijn landen waar de salesactiviteiten volledig zijn geïntegreerd met die van Air France-KLM, zodat we één gezicht tonen richting de corporate klant en reisagenten. Categorie twee betreft vluchten naar bestemmingen in het Midden-Oosten en Afrika, die niet via Europa worden uitgevoerd. Deze vallen dus niet onder de joint venture. Vandaar dat we hebben besloten om in de desbetreffende landen een apart salesteam voor Delta te handhaven.” Reizigers die van Afrika naar de VS of vice versa wilden reizen moesten van oudsher overstappen in Europa. De routekaart liet hooguit non-stop vluchten vanuit de VS naar Kaapstad en Johannesburg zien. Tegenwoordig is Delta echter druk bezig met expansie in Afrika. “We zijn de eerste Amerikaanse luchtvaartmaatschappij die directe lijndiensten aanbiedt vanuit de VS,” zegt Cantarutti. “Ons netwerk beslaat inmiddels zes bestemmingen in vijf landen en we zien genoeg potentieel voor verdere groei. Het is een uitdagende markt om op te opereren, onder andere in het kader van security en infrastructuur, maar het is ook in toenemende mate een economisch interessant gebied.”

Lange tijd werden de Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen geteisterd door slechte financiële resultaten. Zowel Delta als Northwest moesten toentertijd de bescherming zoeken van Chapter 11, de Amerikaanse variant op surseance van betaling, om bedrijfsmatig orde op zaken te stellen. Hoe anders hangt de vlag er vandaag de dag bij: IATA voorspelt voor dit jaar een collectieve winst in de VS van 1,9 miljard dollar, terwijl de Europese airlines een verlies zullen lijden van 2,8 miljard dollar. “We verwachten winstgevend te zullen zijn dit jaar,” bevestigt Cantarutti de voorspellingen van IATA. “In de eerste maanden van het jaar hebben we een stijging van de inkomsten gesignaleerd en die trend zet de komende maanden door.” Nu de financiën er weer wat rooskleuriger uitzien, is het tijd voor een inhaalslag qua product en dienstverlening. Met name de business class van Amerikaanse maatschappijen steekt hopeloos verouderd af bij het aanbod van Europese en Aziatische concurrenten. Delta gaat tot medio 2013 1 miljard dollar investeren om het product in de lucht en op de grond te verbeteren. Zo worden er lie-flat stoelen geïnstalleerd in de BusinessElite-klasse aan boord van negentig langeafstandstoestellen – veertien Boeing 767-400ER’s, 52 767-300ER’s, zestien 747-400’s en acht 777-200ER’s. “Op alle intercontinentale diensten vanuit Londen Heathrow, dat we hebben gebruikt als testmarkt, wordt het nieuwe business class-product al aangeboden,” zegt Cantarutti. “De rest van onze bestemmingen zal hier uiterlijk in 2013 kennis mee kunnen maken. Verder introduceren we in de economy class van zestien 747-400’s en 52 767-300ER’s audio en video ‘on demand’ – persoonlijke schermpjes waarbij de passagier zelf kan kiezen wanneer hij of zij de muziekprogramma’s en films start.” Of de verbeteringen in de business en economy class van Delta ook te bewonderen zullen zijn aan boord van de Boeing 787 Dreamliner, blijft afwachten. De order die Northwest in november 2005 plaatste bij Boeing voor achttien 787-8’s, wordt misschien geannuleerd. Delta is daarover nog steeds in gesprek met Boeing.

Op de grond wordt als onderdeel van de miljardeninvestering de Sky Club-lounge in Los Angeles van Delta gerenoveerd en uitgebreid. Er komen nieuwe lounges in Seattle, Philadelphia en Indianapolis. Speerpunt in de netwerkontwikkeling is New York JFK. “Dat is een grote markt voor ons, waar we veel bestemmingen aan willen toevoegen. Daarom hebben we ook de derde frequentie tussen Amsterdam en JFK geherintroduceerd. Deze wordt door Delta uitgevoerd naast de twee vluchten per dag van KLM.” Delta is bovendien ambitieus in haar operationele doelstellingen: de maatschappij wil een rendement op investeringen realiseren van 10 procent, waar de norm in de luchtvaart hooguit 2 procent is. “We werken in een industrie die veel uitdagingen kent,” zegt Cantarutti. “Maar een marge van 10 procent is volgens ons noodzakelijk om kapitaal aan te kunnen blijven trekken. De joint venture met Air France-KLM is een belangrijk middel om onze winstgevendheid te verbeteren. Het model heeft zich succesvol bewezen bij zowel de combinatie Air France en Delta als KLM en Northwest. Door nauw samen te werken kunnen we onze sterke punten beter benutten. Zonder de joint venture van KLM en Northwest was het de individuele carriers bijvoorbeeld nooit gelukt om zo’n uitgebreid netwerk vanaf Schiphol naar de VS op te bouwen.” SkyTeam-voorzitter Leo van Wijk is van mening dat de alliantieleden op meer markten een joint venture moeten afsluiten. Dat levert volgens hem meer op dan de samenwerking binnen SkyTeam. Zijn de mogelijkheden van de alliantie tien jaar na de oprichting volledig benut? Cantarutti: “Ik denk het niet. SkyTeam is zich juist sterk aan het uitbreiden. Vorige maand zijn Vietnam Airlines en Tarom toegetreden en China Eastern heeft een intentieovereenkomst getekend voor lidmaatschap. We vullen witte plekken in ons netwerk in. Bovendien zijn er nog genoeg kansrijke mogelijkheden voor nauwere samenwerking binnen de alliantie, zoals door co-locatie op luchthavens waar SkyTeam niet de thuiscarrier levert. Terminal 4 op Londen Heathrow, waar we de eerste SkyTeam-lounge hebben geopend, is daar een goed voorbeeld van. Als individuele carriers hadden we daar onze passagiers nooit zo’n fantastische lounge kunnen bieden.”